Testy do kontroli sterylizacji

Testy do sterylizacji to specjalistyczne wskaźniki służące do monitorowania i weryfikacji skuteczności procesów wyjaławiania wyrobów medycznych. Kontrola parametrów sterylizacji stanowi podstawowy element zapewnienia jakości sterylizacji narzędzi wielokrotnego użytku oraz obowiązkowy punkt procedur sanitarnych w placówkach medycznych. Wysterylizowany materiał jest nienaruszalny i nie można bezpośrednio zbadać jego jałowości, stąd konieczność regularnego monitorowania każdego elementu procesu sterylizacji za pomocą certyfikowanych testów kontrolnych.

Testy kontroli sterylizacji znajdują zastosowanie w szpitalach, przychodniach, gabinetach stomatologicznych, laboratoriach, klinikach weterynaryjnych oraz placówkach pozamedycznych takich jak salony kosmetyczne, gabinety podologiczne i studia tatuażu, wszędzie tam gdzie przeprowadzane jest wyjaławianie instrumentów i materiałów medycznych.

Rodzaje kontroli procesu sterylizacji

Kontrola fizyczna, nazywana parametryczną, polega na monitorowaniu wskazań zainstalowanych w sterylizatorze urządzeń pomiarowych takich jak termometry, manometry i czujniki ciśnienia. Parametry krytyczne procesu rejestrowane są w formie raportów, wykresów lub wydruków potwierdzających przebieg cyklu sterylizacji. Kontrola fizyczna informuje o pracy mechanizmów sterylizatora, ale nie wykrywa błędów pojawiających się we wsadzie, dlatego nie stanowi wystarczającej podstawy do uwalniania materiałów po sterylizacji w procesach niezwalidowanych.

Kontrola chemiczna wykorzystuje wskaźniki zawierające substancje reagujące na parametry krytyczne procesu poprzez zmianę barwy. Informację o przeprowadzonym procesie otrzymuje się natychmiast po jego zakończeniu, bez konieczności dodatkowych zabiegów takich jak inkubacja. Wskaźniki chemiczne różnią się zakresem kontroli i dokładnością, od podstawowych potwierdzających fakt poddania pakietu sterylizacji, aż po zaawansowane weryfikujące wszystkie parametry krytyczne.

Kontrola biologiczna stosuje mikroorganizmy o wysokiej odporności na warunki sterylizacyjne do weryfikacji skuteczności procesu wyjaławiania. Wskaźniki biologiczne zawierają spory bakterii, których eliminacja potwierdza prawidłowy przebieg sterylizacji. Wynik kontroli biologicznej można odczytać w zależności od rodzaju wskaźnika po 1-3 godzinach w przypadku testów szybkiego odczytu, po 24 godzinach inkubacji dla wskaźników fiolkowych lub po 7 dniach dla tradycyjnych wskaźników do posiewu.

Wskaźniki chemiczne kontroli sterylizacji

Wskaźnik typu 1, nazywany wskaźnikiem procesu, wykazuje jedynie że pakiet został poddany sterylizacji poprzez ekspozycję na jeden z czynników sterylizujących, najczęściej temperaturę. Nadrukowany fabrycznie na opakowaniach sterylizacyjnych zmienia barwę przy ekspozycji na odpowiednią temperaturę przez określony czas, ale nie potwierdza skuteczności procesu. Wskaźniki typu 1 służą do organoleptycznej oceny pakietu poddanego sterylizacji od materiału niesterylizowanego.

Wskaźnik typu 2 to specjalny wskaźnik przeznaczony do użycia w testach specyficznych, przede wszystkim w teście Bowie-Dick służącym do codziennej kontroli sprawności sterylizatorów parowych z próżnią wstępną. Test weryfikuje równomierne rozprzestrzenianie się pary wodnej, skuteczność usuwania powietrza oraz tworzenia próżni w komorze autoklawu.

Wskaźnik typu 3, będący wskaźnikiem jednoparametrowym, reaguje na jedną zmienną procesu sterylizacji taką jak temperatura i stosowany jest do testów w trudno dostępnych miejscach materiałów do sterylizacji.

Wskaźnik typu 4, nazywany wieloparametrowym, reaguje na dwa lub więcej parametrów krytycznych procesu, zazwyczaj temperaturę i czas ekspozycji, zapewniając wstępną ocenę prawidłowości sterylizacji.

Wskaźnik typu 5, określany jako zintegrowany, weryfikuje wszystkie parametry krytyczne procesu sterylizacji w tym obecność i jakość pary wodnej, temperaturę, ciśnienie i czas ekspozycji. Uznawany za uniwersalny może być umieszczany wewnątrz pakietu lub w przyrządzie testowym procesu i stanowi podstawę do codziennej kontroli zgodnie z wymaganiami organów sanitarnych. Wskaźnik typu 6, najbardziej precyzyjny wskaźnik emulacyjny, reaguje na wszystkie zmienne krytyczne w najwęższych zakresach tolerancji, zapewniając najbardziej miarodajną informację o skuteczności procesu sterylizacji.

Testy biologiczne kontroli sterylizacji

Wskaźniki biologiczne zawierają spory bakterii Geobacillus stearothermophilus, organizmu termofilnego niezwykle odpornego na warunki sterylizacji parowej. Bakterie te stanowią organizm testowy gdyż ich odporność przewyższa odporność mikroorganizmów obecnych na sterylizowanych materiałach medycznych. Skuteczność sterylizacji potwierdza całkowite zniszczenie spor bakteryjnych w warunkach danego procesu.

Testy ampułkowe do szybkiego odczytu pozwalają na inkubację od 1 do 3 godzin w specjalnym inkubatorze z automatycznym odczytem wyniku. Tradycyjne wskaźniki fiolkowe wymagają inkubacji przez 24-48 godzin, natomiast wskaźniki do posiewu takie jak Sporal A muszą być poddane inkubacji w cieplarce przez 7 dni. Wskaźniki biologiczne przed odczytem wyniku powinny być przechowywane w lodówce.

Kontrola biologiczna przeprowadzana jest rutynowo w odstępach tygodniowych lub miesięcznych w zależności od intensywności użytkowania sterylizatora oraz procedur obowiązujących w placówce. Dodatkowo kontrolę biologiczną wykonuje się po każdej naprawie sterylizatora, zmianie lokalizacji urządzenia oraz po dłuższych okresach bezczynności autoklawu.

Zasady prawidłowej kontroli sterylizacji

Prawidłowo wykonana bieżąca kontrola chemiczna polega na umieszczaniu wewnątrz każdego pakietu wskaźnika wieloparametrowego typu 4, 5 lub 6 oraz oznakowaniu opakowania na zewnątrz wskaźnikiem procesu typu 1. Nadrukowany na opakowaniu papierowo-foliowym wskaźnik chemiczny jest wyłącznie wskaźnikiem procesu i jego obecność nie wystarcza do bieżącej kontroli sterylizacji.

Podstawą do zwolnienia materiału sterylizowanego do użycia jest jednoczesny pozytywny wynik testu chemicznego umieszczonego wewnątrz pakietu oraz raport potwierdzający parametry krytyczne w danym cyklu, zazwyczaj wydruk ze sterylizatora. Dopiero potwierdzenie tych trzech zmiennych - fizycznej, chemicznej i biologicznej - daje pewność że sterylizacja została wykonana prawidłowo.

W praktyce, z przyczyn ekonomicznych, gdy brak możliwości umieszczenia wskaźników wewnątrz każdego pakietu, kontrolę chemiczną należy przeprowadzać umieszczając wskaźniki wieloparametrowe wewnątrz największych pakietów we wsadzie sterylizatora stanowiących największe utrudnienie dla czynnika sterylizującego lub posługując się pakietami reprezentatywnymi dla danego załadunku.

FAQ - Testy do sterylizacji

Odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania związane z tymi produktami.