Cewniki medyczne

Cewniki urologiczne to sterylne, elastyczne rurki wprowadzane do pęcherza moczowego przez cewkę moczową lub bezpośrednio przez powłoki brzuszne w celu drenażu moczu, podawania leków czy diagnostyki. Stanowią one podstawowe wyposażenie oddziałów szpitalnych, jednostek intensywnej terapii, gabinetów urologicznych oraz placówek opieki długoterminowej. Cewnikowanie pęcherza moczowego należy do najczęściej wykonywanych procedur inwazyjnych w medycynie.

Współczesne cewniki urologiczne wykonywane są z materiałów minimalizujących ryzyko powikłań, charakteryzują się ergonomicznym kształtem ułatwiającym wprowadzanie oraz są pakowane sterylnie jako produkty jednorazowego użytku. Główne typy cewników to cewnik Foleya z balonem retencyjnym do długotrwałego drenażu, cewnik Nelatona do jednorazowego opróżnienia pęcherza oraz cewnik Tiemanna z zakrzywionym czubkiem do omijania przeszkód anatomicznych. Właściwy dobór typu i rozmiaru cewnika dostosowany do anatomii pacjenta i wskazań klinicznych jest kluczowy dla bezpieczeństwa i komfortu procedury.

System rozmiarów Charriere

Rozmiary cewników określane są w skali Charriere (Ch) lub French (Fr), które są synonimami. Jedna jednostka Ch odpowiada 1/3 milimetra średnicy zewnętrznej cewnika. Zatem cewnik Ch12 ma średnicę zewnętrzną 4 mm, Ch18 ma 6 mm itd. System ten został opracowany w XIX wieku przez francuskiego producenta instrumentów chirurgicznych Josepha-Frederica-Benoita Charriere i pozostaje międzynarodowym standardem do dziś.

Najpopularniejsze rozmiary cewników dla dorosłych to Ch12-Ch18, przy czym Ch14 i Ch16 są najbardziej uniwersalne dla standardowych zastosowań. Mężczyźni zazwyczaj wymagają rozmiaru Ch14-16, kobiety Ch12-14 ze względu na krótszą i szerszą cewkę moczową. Większe rozmiary Ch18-22 stosowane są gdy oczekuje się drenażu gęstej, zawierającej osad moczu, po zabiegach urologicznych z krwawieniem czy u pacjentów z masywnym zakażeniem pęcherza ze znaczną ilością złogów.

Cewniki pediatryczne dostępne są w rozmiarach Ch6-Ch12 dostosowanych do anatomii dziecięcej. Noworodki i niemowlęta wymagają rozmiarów Ch6-8, małe dzieci Ch8-10, dzieci starsze Ch10-12. Zbyt duży cewnik może spowodować uraz cewki moczowej, podczas gdy zbyt mały nie zapewni skutecznego drenażu i będzie podatny na zatkanie.

Kodowanie kolorystyczne według standardu ISO 10555 ułatwia identyfikację rozmiaru. Ch6 jest ciemnozielony, Ch8 niebieski, Ch10 czarny, Ch12 biały, Ch14 zielony, Ch16 pomarańczowy, Ch18 czerwony, Ch20 żółty. Kolory naniesione są na łączniku zewnętrznym i baloniku cewników Foleya.

Akcesoria do cewników

Worki zbiorcze na mocz stanowią nieodłączny element systemu drenażu przy długotrwałym cewnikowaniu. Standardowe worki na mocz mają pojemność 2000 ml i wyposażone są w zawór spustowy na dolnym końcu umożliwiający okresowe opróżnianie bez przerywania zamkniętego systemu drenażu. Konstrukcja obejmuje przezroczystą komorę ze skalą objętości, zawór antyrefluksowy zapobiegający cofaniu moczu, łącznik do cewnika oraz haczyk lub uchwyt do zawieszenia na łóżku.

Korki do cewników typu Spigot to małe zatyczki służące do czasowego zamknięcia cewnika pęcherzowego w ramach treningu pęcherza przed usunięciem długotrwałego cewnika. Korek wprowadza się do łącznika cewnika pozwalając moczu gromadzić się w pęcherzu przez określony czas, po czym usuwa dla opróżnienia. Procedura pomaga przywrócić prawidłowy tonus mięśnia wypieracza pęcherza po okresie długotrwałego drenażu. Korki pakowane są sterylnie pojedynczo i wymieniane po każdym użyciu.

Żele nawilżające z lidokainą to preparaty na bazie gliceryny lub żelu hydrofilowego z dodatkiem 2% lidokainy zapewniające podwójną funkcję. Nawilżenie żelem redukuje tarcie podczas wprowadzania cewnika minimalizując dyskomfort i ryzyko urazu błony śluzowej. Lidokaina zapewnia miejscowe znieczulenie cewki moczowej zmniejszając ból podczas procedury. Żel aplikuje się obficie na cały czubek cewnika przed wprowadzeniem.

FAQ - Cewniki urologiczne

Odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania związane z cewnikami urologicznymi: